Konrad Boehmer, componist, socioloog en alom gevreesd polemist, werd door de redactie gevraagd om een bijdrage aan het blog naar aanleiding van de Nederlandse Muziekdagen, niet in het minst omdat op zaterdag zijn orkestwerk Doktor Fausti Höllenfahrt zijn Nederlandse premiere zal beleven.

Boehmer, solidair met de massa, weigerde een andere behandeling te krijgen op deze site dan andere componisten en legde zichzelf de Vier Vragen voor. Over Stockhausen en Reve, treinreizen en hellevaarten, en het verschil tussen innerlijke drang en innerlijk pluralisme.

1. Waarom moest je Doktor Fausti Höllenfahrt schrijven, wat stond er voor jou bij het componeren van het stuk op het spel?

Ik "moest" helemaal niks. Ik wilde gewoon. Er was een opdracht van het Filharmonisch Orkest van Würzburg om een stuk te schrijven voor een "Faust"-week. Dat stuk zou in een traditioneel concert uitgevoerd worden tussen Richard Wagner en Franz Liszt. Dat sprak mij bijzonder aan. Dus ben ik aan de slag gegaan. Geen "innerlijke drang" dus die mij midden in de nacht uit mijn slaap opgeschrikt en naar de schrijftafel gesleept zou hebben. Dit soort amateuristische, pseudo-romantische, voorstellingen van het vak zijn mij volledig vreemd. Natuurlijk speelt een zekere zinnelijke lust bij het componeren zelf een belangrijke rol. Maar die leidt nergens naar toe als zij niet geschraagd wordt door compositie-techniek. Willen zonder kunnen is amateurisme.

2. Jouw stuk is geschreven voor traditioneel symfonieorkest zonder enige electronica erbij. Dit terwijl jij sinds bijna een halve eeuw aktief in de elektronische muziek bent en heel wat "gemengde" stukken hebt geschreven. Kun je iets zeggen over wat voor jouw zo'n 'traditioneel' orkest nog betekent?

Het traditionele orkest biedt tal van mogelijkheden, zeker ook wat betreft de rijkdom aan kleuren. Mijn werken waarin ook electronica aan bod komt maken doorgaans gebruik van anderssoortige instrumenten (slagwerk, piano's). Ik heb een onbeschrijfelijke hekel aan orkestwerken waar dan plotseling wat wolken, scheten, verkeersongelukken of important-stupide teksten uit de luidsprekers komen. Op een fiets die door een straalbuismotor wordt aangedreven overleef je niet lang. Voor wat ik in Doctor Faust's Hellevaart wilde vertellen was het orkest het perfecte medium. Of moet ik die hel soms elektro-akoestisch uitbeelden? Dat zou lachwekkende programma-muziek worden.

3. Jij bent de enige "echte" leerling van de zg. "Keulse School" geweest. Je hebt bij Gottfried Michael Koenig en Kh. Stockhausen gestudeerd maar daarna ook met anderen (Boulez, Maderna) samengewerkt. Schept dat innerljke conflicten?

Voor innerlijke conflicten zou je genoeg hebben aan enkel en alleen Stockhausen. Die "Keulse School" (directeur: Stockausen, professor: Koenig, leerling: Boehmer) bestaat alleen in de mythologie. Een monolithische eenheid is zij nooit geweest, zeer zeker geen stoottroep die de heilige kabbala van de "seriële muziek" verdedigd zou hebben. Schrap 90% van de teksten van Stockhausen en confronteer wat er overblijft met de theoretische geschriften van Koenig of de kritische overpeinzingen van Boehmer, en er ontstaat een heel ander beeld. Van Boulez heb ik in technisch opzicht veel geleerd. De diepste indruk (zeker in esthetisch opzicht!) heeft Maderna op mij gemaakt. Ik ben dus niet innerlijk verscheurd maar - zoals Novalis al 2 eeuwen geleden formuleerde - "innerlijk pluralistisch". Als je een leven lang gebukt gaat onder wat je bij je leraren hebt geleerd, dan blijf je een psychische kreupel die kunstnijverheid produceeert.

4. Hoe gaat Doktor Fausti Höllenfahrt de levens van de luisteraars veranderen?

Ze gaan terstond hun hele vermogen overmaken aan de Konrad-Boehmer-Stichting. Bij de volgende verkiezingen stemmen ze allemaal op de Algemene Heimwee Partij van Gerard Reve. In de volle trein bieden zij mij hun plaats aan (liefst bij het raam). Bij het beluisteren van seriële muziek (wat dat dan ook moge zijn) krijgen zij een orgasme. Zij zullen ervoor ijveren dat (d.m.v. een wetsvoorstel in de Tweede Kamer) het afschuwelijke begrip "eigentijdse muziek" wordt verboden. Bij wijze van ontwikkelingshulp zullen zij alle eksemplaren van de romans van Maarten 't Hart die zij nog op de plank hebben staan, naar Burkina-Faso sturen. Zij zullen Charles Darwin, Karl Marx en Art Tatum bij de paus voor heiligverklaring voordragen. Zij zullen nooit meer appelmoes eten.

Doktor Fausti Höllenfahrt van Konrad Boehmer wordt uitgevoerd op zaterdag 8 november om 20:30 in de Grote Zaal van het Muziekgebouw aan 't IJ, in een concert van het Radio Philharmonisch Orkest o.l.v. Micha Hamel. Ook op het programma staan werken van Jan Vriend, Wim Laman, Anke Brouwer en Rozalie Hirs.