Florian Maier, alias Morean, is componist en gitarist. Hij studeerde compositie bij Klaas de Vries in Rotterdam. In 2004 richtte hij de metalband Noneuclid op. Vrijdag 7 november wordt zijn compositie Black Vortex Cathedral, A Death Metal Symphony voor orkest en death metal band in premiere gebracht bij de Nederlandse Muziekdagen. Samuel Vriezen legde hem Vier Vragen voor...

1. Waarom moest je Black Vortex Cathedral schrijven, wat stond er voor jou bij het componeren van het stuk op het spel?

Componeren is een soort innerlijke dwang voor mij, en dit stuk is iets wat ik altijd al wilde maken, omdat ik al zo lang tussen diverse muzikale werelden zit.

Dit is ook voor het eerst dat ik de extremen van zowel gecomponeerde muziek als ook Death Metal in een pure vorm en zonder enige compromis samen kan brengen op een podium, in luxe-vorm met dit geweldige orkest en mijn eigen band, waarmee ik veel meer kan doen dan met externe metal-musici, omdat ik precies weet wat ze kunnen en hoe ver ik kan gaan.

Wat staat er op het spel voor mij? Eerlijk gezegd ging ik er een beetje van uit dat mijn compositiecarriere op het spel staat... Wat als het niet werkt, als blijkt dat deze werelden toch écht niet te combineren zijn, en de instanties die dit concert mogelijk maken hun vertrouwen in mij terug trekken?

Deze zorgen, die ergens in het achterhoofd dompelen, hadden echter geen invloed op de compositie. Ik heb van mijn mentor Klaas de Vries geleerd dat je altijd moet doen waar je in gelooft, en dat je je als componist tijdens het schrijven nooit moet bezig houden met wat mensen van je verwachten. In mijn leven heb ik ervaren dat als je gaat voor wat je écht wil, deze oprechtheid door de buitenwereld altijd gewaardeerd wordt. En zelfs al zit je er een keer helemaal naast - dat moet ook kunnen als je onderliggende culturele opdracht om innovatie en moed voor experiment vraagt.

Een citaat uit je programmatoelichting:

Black Vortex Cathedral gaat over de onmogelijkheid van het bestaan, de primaire angst om geen plaats in de wereld te zijn gegund, en over vergeefse pogingen iets te worden, voortdurend onderworpen aan verontrusting en aan ophanden zijnde vernietiging. In plaats van een grootse structuur die tot in de hemel reikt om vrede en verheffing van de menselijke ziel te bereiken, is het een anti- kathedraal, een gapend gat in het niets, opgetrokken in de lege ruimte achter het bestaan, littekens en verstikkende angst buiten de realiteit uitdrukkend.

2. Hoewel je ons geen 'grootse structuur' belooft, heb je toch een (anti)kathedraal gebouwd in de vorm van een 'Death Metal Symphony', met een klassieke driedelige opbouw en een heldere rolverdeling tussen metalband en orkest. Terwijl je ook had kunnen kiezen voor een onoverzichtelijke bak vormloze grafherrie. Mijn vraag: Waarom een symfonie?

Structuur in een compositie is voor mij altijd belangrijk, want dat is ook wat het componeren van grote stukken zo leuk maakt. Het is natuurlijk een beetje een provocatieve ondertitel - de term "symfonie" is verschrikkelijk retro, maar bevestigt dat het een "serieuze" compositie is die aan de eisen van een groot autonoom orkestwerk voldoet. Ik wilde zo veel mogelijk voorkomen dat de indruk ontstaat dat er een band staat die gewoon haar ding doet en er een beetje gepiep van een orkest bij komt omdat dat er zo leuk uitziet op het podium. Het geluid van de band en de zanger zijn vreemd in klassieke muziek, maar de compositorische structuur van het stuk, de omgang met en ontwikkeling van het muzikale materiaal alsmede de ambitie en schaal van het stuk rechtvaardigden voor mij deze ondertitel.

Er bestaan wederzijds heel veel vooroordelen tussen klassieke muziek en metal (sommigen absoluut terecht, trouwens), en ik vecht er al decennia tegen. Misschien dat ik in dit geval extra nadruk wilde leggen op het feit dat de aanwezigheid van mijn band het stuk in geen opzicht lichter, oppervlakkiger of minder "gecomponeerd" maakt dan al mijn ander gecomponeerd werk.

3. Aan het eind van je toelichting schrijf je over je droom om "een soort muziek te schrijven die onmogelijk leek. Muziek die (naar ik hoop) twee diametraal tegenover elkaar staande muziekstijlen zinvol en naadloos integreert." In het licht van de gapende gaten achter het bestaan uit je toelichting springt het woord "zinvol" in het oog. Wanneer is voor jou zo'n ontmoeting tussen twee totaal verschillende klanklichamen als het orkest en een death metal band zinvol?

Deze onmoeting is pas op het moment zinvol dat je een soort muziek schept dat om zo'n bezetting vraagt. De sleutel lag voor mij in het vinden van een emotie, die alleen maar met deze orkestratie uitgedrukt kon worden. Praktisch betekende dat dat de muziek die het orkest speelt zo heftig wordt dat het gedonder van ons de enige logische consequentie kon zijn. Geloof mij, dit was echt moeilijk!

Zo verschillend als deze twee muzikale werelden zijn, kun je toch raakvlaktes vinden vanuit waar je als componist kan vertrekken. Deze liggen allereerst in de mogelijkheid om uiterst duistere klankwerelden neer te zetten (denk maar aan de Poolse school uit de jaren 60 - sommige van deze stukken zijn helser dan elke extreme metal!), maar ook in de technische mogelijkheden van de instrumenten en van wat er uitgedrukt wordt; in beide stijlen zijn virtuositeit en de zoektocht naar extremen van belang, ook klinkt het resultaat in beide werelden apart heel anders. Ook de mogelijkheid om chromatische, abstrakte en ritmisch, harmonisch en melodisch uiterst complexe texturen te scheppen zijn er in beide stijlen. Je hebt in beide stijlen grote vrijheid in wat je zegt, en je hoeft aan geen stilistische verwachtingen te voldoen. Het grote gevaar is dat je compromissen sluit en een soort van limiet op de verschillende elementen legt, waardoor je snel een lauw geheel krijgt. Ik heb bewust gekozen om dat niet te doen, maar om alles zo duidelijk mogelijk te zeggen.

4. Hoe gaat Black Vortex Cathedral de levens van de luisteraars veranderen?

In ieder geval gaan ze iets horen dat in deze vorm en consequentie nog niet eerder gedaan is, en waarschijnlijk ook zo snel niet meer zal gebeuren. Mijn hoop is om de essentie van het componeren in deze tijd los te kunnen maken van bezetting, genre en soort instrumenten, dat "serieuze", autonome muziek door de muzikale inhoud gedefineerd wordt en niet door zijn traditionele vorm. Ook hoop ik respect te kunnen creëren aan beide kanten voor de "andere" kant, en als dat ergens kan dan in dit land en met dit orkest. Hiervoor mijn diepste dank aan iedereen die dit concert mogelijk maakt; het betekent erg veel voor mij, en met een beetje geluk zal het ook voor het publiek en de musici een blijvende (en hopelijk positieve) impressie achterlaten.

Black Vortex Cathedral wordt gespeeld in het concert Double Dutch van het Metropole Orkest onder Jurjen Hempel op 7 november om 20:00 in het Muziekgebouw aan 't IJ. Het programma bevat werken van dubbeltalenten, componisten die zich allen begeven op de grens van de gecomponeerde muziek en andere tradities, met behalve werk van Maier ook werk van Guus Janssen, Maarten Altena en Willem Friede. Aansluitend ensemble Ziggurat met werk van Theo Loevendie.